Hát bả trạo trong lễ hội của ngư mới cập nhật gia vùng biển.

Nghệ thuật biểu diễn và hát bả trạo là sự kết hợp nhịp nhàng giữa âm nhạc, lời ca và động tác biểu diễn của Tổng Mũi, Tổng Khoang và Tổng Lái cùng đám bạn chèo dưới sự điều khiển thống nhất của Tổng Mũi

Nguồn: Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

Hát bả trạo là hát có kèm các động tác múa, trong đó “bả” có tức thị nắm chắc, “trạo” có tức là mái chèo. Thành viên của một đội hát bả trạo gồm có: Tổng Mũi, Tổng Khoang và Tổng Lái cùng khoảng 10 đến 16 con trạo tùy theo sự tổ chức của từng địa phương, nhưng phải xoành xoạch số chẵn. Có thể nói rằng, hát bả trạo là một màn diễn xướng, một loại hình nghệ thuật mang ý nghĩa tâm linh kết hợp với những yếu tố sôi nổi, kịch tính và cao trào của những lời ca, động tác múa.

Các con trạo thì mặc áo trắng quần trắng (có quấn xà cạp) đầu chít khăn, lưng thắt vải đỏ, chân đi đất, tay cầm mái chèo dài 1m20, sơn đen trắng.

Về trang phục, Tổng Lái thông thường mặc lễ phục cựu truyền áo dài đen, quần dài trắng, khăn xếp đen. Nhạc cụ của hát bả trạo có đàn cò, trống, kèn, sênh.

Trong suốt bao lăm năm qua, hát bả trạo vẫn được duy trì, truyền lại từ thế hệ này sang thế hệ khác trong các lễ hội cầu Ngư của ngư dân. Tổng Mũi cũng ăn mặc giống như Tổng Lái, nhưng cũng có khi Tổng Mũi mặc một bộ đồ màu sắc oắt con như một diễn viên tuồng, tay cầm cặp sênh điều khiển. Những người tham gia còn lại lập thành đội chèo.

Lời hát bả trạo đẵn ca ngợi công đức của cá Ông, song song cầu xin cá Ông hộ trì để ngư dân được bình an giữa biển khơi, đánh bắt được nhiều tôm cá…; cũng có những lời hát diễn đạt cảnh lao động sản xuất của người dân trên biển. Còn Tổng Khoang mặc áo ba màu, quần ngắn, tay cầm gàu tát nước.

Hát bả trạo đã được Bộ VH,TT&DL xác nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia vào ngày 9 tháng 9 vừa qua. Tùy từng hải phận và từng tỉnh mà tục tằn hát bả trạo được tổ chức định kỳ theo năm hoặc vài năm tổ chức 1 lần với mục đích lễ tế cá Ông.

Tùy từng địa phương, mỗi đội chèo thường có từ 12 đến 16 người, cũng có khi lên đến 18 hoặc tối đa là 20 người và đặc biệt là số người dự đội chèo bao giờ cũng là số chẵn để cho xứng và trình diễn dễ dàng hơn. Hát bả trạo còn được gọi là chèo bả trạo, hò hầu linh, hò đưa linh… vốn là một loại hình nghệ thuật dân gian có yếu tố tâm linh của cư dân ven biển từ Bình Trị Thiên, đặc biệt là Quảng Nam – Đà Nẵng tới tỉnh Bình Thuận.