Nhiều đơn vị, nhiều văn nghệ sĩ được Đảng, quốc gia trao các loại huân chương bậc cao, trao Giải thưởng Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước về văn học, nghệ thuật và hủi danh hiệu Nghệ sĩ dân chúng, Nghệ sĩ ưu tú.
Bên cạnh số đông văn nghệ sĩ gắn bó máu thịt và cống hiến hết mình cho sự nghiệp chung, cũng có những người phai nhạt mục tiêu lý tưởng cách mệnh, xem nhẹ trách nhiệm xã hội và nghĩa vụ công dân.
Đảng đoàn và lãnh đạo liên hợp các Hội văn học - nghệ thuật Việt Nam, lãnh đạo các hội thành viên đã phát huy vai trò là tổ chức chính trị - từng lớp - nghề, tập trung, kết đoàn, cổ vũ hội viên và đông đảo văn nghệ sĩ nâng cao nhận thức chính trị, năng lực sáng tạo, nghĩa vụ công dân, sáng tác, quảng bá nhiều tác phẩm có giá trị.
Quyền tự do sáng tạo và điều kiện hoạt động của văn nghệ sĩ được bảo đảm và cải thiện; tiềm năng và cảm hứng sáng tạo được khơi dậy.
Nguồn kinh phí tuy chưa nhiều (khoảng 80 tỉ/năm) nhưng đã góp phần tháo gỡ khó khăn trong hoạt động của các hội văn chương nghệ thuật cả nước. Công tác lãnh đạo, quản lý văn hóa, văn học, nghệ thuật còn nhiều hạn chế, bất cập. Việc phát triển hội viên, nhất là hội viên trẻ, gặp nhiều khó khăn.
Bài học đó là : Khát vọng lớn lao, lý tưởng cao cả, hòa nhịp đập trái tim mình với nhịp đập trái tim toàn dân tộc, lăn lộn với thực tại vĩ đại của cuộc sống nhân dân, chứ không phải chỉ đi vào tâm cảnh cá nhân, gặm nhấm tâm sự, yếm thế, lấy tiểu xảo thay cho anh tài, nhìn đời bằng góc nhìn chật hẹp, thậm chí coi văn nghệ như là thú vui, tiêu khiển hoặc một cuộc chơi, một ham mê tầm thường.
Thưa các bác, các đồng chí, giờ, toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta đang chũm phấn đấu thực hành đường lối đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, đương đại hóa theo tư tưởng của Cương lĩnh xây dựng giang sơn trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) và Chiến lược phát triển kinh tế - tầng lớp tuổi 2011 - 2020, nhằm đích đến năm 2020 nước ta cơ bản trở nên một nước công nghiệp theo hướng hiện đại và đến giữa thế kỷ này trở nên nước công nghiệp hiện đại theo định hướng từng lớp chủ nghĩa.
Các đồng chí cần thẳng tuột học hỏi, rút những bài học tốt từ những thế hệ trước để nối đi xa. Với văn học nghệ thuật thì không gì có thể thay thế được hào kiệt và tâm hồn chủ thể những người trực tiếp sáng tạo, nghĩa là các văn nghệ sĩ. Nhân đây, tôi có đôi điều muốn trao đổi tâm sự thêm với anh chị em văn nghệ sĩ trẻ.
Nhận rõ vị trí, vai trò, đóng góp to lớn của văn hóa, văn chương, nghệ thuật, Đảng và Nhà nước ta luôn trọng công tác xây dựng, bổ sung hoàn thiện đường lối, chủ trương, chính sách, luật pháp về lĩnh vực này, cầm cố tạo điều kiện để anh chị em văn nghệ sĩ phát huy hết nhân kiệt.
Mới đây, Ban Bí thư Trung ương Đảng đã ban hành Chỉ thị về đại hội các hội văn học - nghệ thuật chuyên ngành Trung ương và Đại hội Liên hiệp các Hội văn học - nghệ thuật Việt Nam nhiệm kỳ sắp tới, v. Mục đích rút cuộc là tác phẩm hay, tác phẩm có giá trị tư tưởng và nghệ thuật cao. Thưa các bác, các anh, các chị cùng toàn thể các đồng chí, Hôm nay, tôi và lãnh đạo một số ban, bộ, ngành rất vui mừng đến thăm và làm việc với Đảng đoàn liên hợp các Hội văn học - nghệ thuật Việt Nam và đại diện lãnh đạo các Hội văn chương, nghệ thuật chuyên ngành ở Trung ương; được gặp gỡ các đồng chí, những người hoạt động sáng tạo văn chương nghệ thuật - một lĩnh vực tinh tế và đặc biệt quan trọng - trong đời sống tinh thần của giang sơn ta.
Đó là cuộc tranh đấu giữa chân, thiện, mỹ với cái giả trá, cái ác, cái xấu xa; giữa cái tiến bộ và cái lạc hậu. Tác phẩm của họ thường xa vắng thực tại đời sống của giang san, của quần chúng. Với tuấn kiệt và nhiệt huyết của hàng ngũ văn nghệ sĩ, chúng ta tin là sẽ có nhiều tác phẩm phản chiếu trung thực cuộc sống, ngợi ca cái tốt, cái thiện, cái hăng hái; song song phê phán, chống chọi với cái ác, cái xấu, những tư tưởng sai trái đi ngược lại truyền thống đạo lý và lợi.
Chính phủ tiếp tục phê chuẩn "Dự án Công bố, phổ thông tài sản văn hóa, văn nghệ dân gian Việt Nam". V. Thực tiễn đời sống văn chương ở nước ta và trên thế giới cho thấy, những tác gia lớn là những tác gia có khát vọng và hoài bão lớn, có tầm nhìn xa rộng, có tư duy sâu sắc. Song song cũng cần quan tâm hơn nữa đến công tác xây dựng Đảng, công tác cán bộ, công tác chuyên môn ở Liên hiệp hội và các hội thành viên từ Trung ương đến các địa phương.
Đề tài về công cuộc đổi mới sơn hà, ca ngợi Đảng quang vinh, Bác Hồ vĩ đại, dân chúng anh hùng cũng được anh chị em văn nghệ sĩ trân trọng và có những thành công trong tác phẩm của mình. Đảng đoàn Liên hiệp các Hội văn học - nghệ thuật Việt Nam, Đảng đoàn Hội Nhà văn Việt Nam, các hội văn nghệ cần giúp Đảng kết đoàn, tập hợp đông đảo anh chị em văn nghệ sĩ, tạo điều kiện để anh chị em làm tốt thiên chức sáng tạo của mình.
Cá biệt, có người còn lên tiếng đòi "hạ bệ", "giải thiêng", "bôi đen" các giá trị to lớn, linh của giang san, của chế độ. Lĩnh vực nghiên cứu lý luận, phê bình văn chương, nghệ thuật cũng có những chuyển biến rõ nét, góp phần nối xây dựng, từng bước hoàn thiện hệ thống lý luận văn nghệ Việt Nam, đặc biệt là định hướng phát triển văn chương, nghệ thuật trong công cuộc công nghiệp hóa, đương đại hóa tổ quốc và hội nhập quốc tế.
Đó là văn chương, nghệ thuật phát triển chưa cân xứng với tiềm năng sáng tạo và nhu cầu hưởng thụ của dân chúng; chưa có nhiều tác phẩm có giá trị cao về nội dung và nghệ thuật, chưa phản ảnh sâu sắc, sinh động những hiện thực lớn lao của giang san trong những giai đoạn lịch sử quan yếu, nhất là trong công cuộc đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, đương đại hóa, hội nhập quốc tế.
Đặc biệt là công tác quy hoạch, kế hoạch đào tạo, bổ dưỡng, bố trí cán bộ các cấp hội; chăm lo việc nâng cao nhận thức chính trị, năng lực sáng tạo, kỹ năng nghề, trách nhiệm công dân cho anh chị em văn nghệ sĩ.
Đoàn kết, động viên, tạo điều kiện để văn nghệ sĩ bám sát cuộc sống, đẩy mạnh các hoạt động sáng tạo, có thêm nhiều tác phẩm hay, có chất lượng cao về nội dung và nghệ thuật, phản chiếu sâu sắc hiện thực của giang san ta, quần chúng. Tôi nhiệt thành hoan nghênh những cố gắng lớn lao, những sáng tạo dẻo dai, những kết quả trội của các đồng chí và xin chia sẻ, cảm thông với những khó khăn, thách thức và cả những hạn chế, bất cập mà Đảng đoàn cùng cán bộ, hội viên và toàn thể anh chị em văn nghệ sĩ nước ta đã và đang trải qua.
Của Tổ quốc và dân tộc, những thói tệ nảy từ mặt trái của kinh tế thị trường và mở cửa hội nhập quốc tế. Quyết nghị Trung ương 5 khóa VIII khẳng định : "Văn hóa là một mặt trận; xây dựng và phát triển văn hóa là một sự nghiệp cách mạng lâu dài, đòi hỏi phải có ý chí cách mạng và sự kiên trì, thận trọng".
#. Công tác đối ngoại của Liên hiệp hội và các hội thành viên có nhiều khởi sắc; hăng hái, chủ động tham dự các hội nghị, hội thảo, liên hoan quốc tế về văn hóa, văn nghệ. Trân trọng cảm ơn. Liên hợp hội và các hội văn chương, nghệ thuật chuyên ngành ở Trung ương và các địa phương đã tổ chức nhiều trại sáng tác, hội diễn, liên hoan, triển lãm, tọa đàm, gặp gỡ, giao lưu trong nước và quốc tế, trao thưởng, quảng bá các tác phẩm xuất sắc.
Thực hiện quyết nghị 23-NQ/TW của Bộ Chính trị, Chính phủ đã ban hành Nghị định 45/2010/NĐ-CP; Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định "tương trợ cho các công trình văn học, nghệ thuật và báo chí giai đoạn 2011 - 2015". Công tác lãnh đạo, quản lý ở một số hội còn nhiều bất cập, còn thiếu cán bộ lãnh đạo văn nghệ có năng lực, uy tín, khả năng hội tụ, kết đoàn hội viên.
Các hoạt động văn học nghệ thuật từ Trung ương đến địa phương, với sự quan tâm của cấp ủy đảng và chính quyền, đã có sự chuyển biến hăng hái. Việc tham vấn để thể chế hóa, cụ thể hóa quan điểm, chủ trương của Đảng còn chậm và thiếu đồng bộ. "Nhà văn là kỹ sư tâm hồn", "là người thư ký của thời đại" (Ban-dắc).
Đề tài lịch sử hào hùng của sơn hà; những trang sử quang vinh chống các kẻ thù xâm lăng, xây dựng và bảo vệ giang san nối cuộn các văn nghệ sĩ, cả cao niên và trẻ tuổi tham dự. Sự nghiệp sáng tạo văn chương nghệ thuật đòi hỏi phải có những người có thiên tài, có tâm hồn, có tư cách, bản lĩnh, đặc biệt là có chỗ đứng và cách nhìn đúng đắn, khách quan, khoa học.
Nó phản chiếu tâm hồn và tính cách dân tộc, những điều lớn lao, mạnh mẽ của con người. Chủ toạ Hồ Chí Minh đã từng căn dặn : "Văn hóa, nghệ thuật cũng là một trận mạc, anh chị em văn nghệ sĩ là đội viên trên chiến trận ấy". Sự kết hợp công tác giữa Liên hiệp Hội và các hội chuyên ngành ở Trung ương với các ban, bộ, ngành Trung ương và các địa phương ngày một tốt hơn.
Bên cạnh tiện lợi căn bản, sơn hà ta cũng đang đứng trước không ít khó khăn, thách thức lớn. Mới đây, nhân kỷ niệm trang trọng 65 năm Ngày thành lập Hội Văn nghệ Việt Nam, tổ chức tiền thân của Liên hiệp các Hội văn học - nghệ thuật Việt Nam ngày nay, tôi đã cùng một số đồng chí lãnh đạo các cơ quan của Đảng, quốc gia dự buổi lễ và gửi lời chúc mừng nhiệt tình về chặng đường vinh quang; những thành tựu to lớn mà liên hợp hội cũng như các hội văn học, nghệ thuật chuyên ngành và toàn thể anh chị em văn nghệ sĩ cả nước đã đạt được trong mấy chục năm qua.
Tình hình thế giới và khu vực có những diễn biến phức tạp, khó lường. # Ta, sự nghiệp xây dựng và bảo vệ giang sơn thân thương của chúng ta. Mỗi văn nghệ sĩ cần bám sát hiện thực cuộc sống để sáng tạo, làm sao cho mỗi tác phẩm của họ đề đạt chân thực cuộc sống, làm sao cho người đọc sau khi gấp sách lại đều cảm thấy "mạch đời đập dưới bìa sách như huyết quản đập dưới làn da" (Ka-li-nin).
Tôi đề nghị Ban cán sự đảng Chính phủ, đại diện lãnh đạo các ban, bộ, ngành có mặt Hôm nay, trên cơ sở ý kiến góp ý và kiến nghị của Đảng đoàn liên hợp các Hội văn học - nghệ thuật Việt Nam và lãnh đạo các hội văn học, nghệ thuật thành viên, ghi nhận đầy đủ, quan tâm sâu sắc, tập hợp tháo gỡ các khó khăn, các bất cập về chính sách, cơ chế, điều kiện hoạt động cho liên hợp hội, các hội chuyên ngành và của anh chị em văn nghệ sĩ.
Bên cạnh những nắm và kết quả đạt được, phải dìm rằng, lĩnh vực văn học, nghệ thuật nước ta vẫn còn nhiều hạn chế, yếu kém. Trên nhiều mặt, làm hạ thấp hoặc lệch lạc những giá trị đích thực của văn chương nghệ thuật, ảnh hưởng đến việc giáo dục tư tưởng, thẩm mỹ trong công chúng người đọc, người xem; không cổ vũ, khuyến khích được những văn nghệ sĩ nhiệt huyết với nghề, gắn bó với những giá trị văn chương nghệ thuật chân chính.
Đây là một sự nghiệp to lớn, vĩ đại. Một số phát ngôn, viết hồi ký, sách báo, trang điện tử có nội dung thiếu xây dựng, thậm chí cực đoan, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, con đường đi của dân tộc.
Trước tiên, tôi xin gửi tới các bác, các anh, các chị và các đồng chí lời thăm hỏi chân thành và lời chúc tốt đẹp nhất. Đó là chủ nghĩa yêu nước, chủ nghĩa nhân bản; là bản sắc văn hóa dân tộc và tinh hoa văn hóa nhân loại; là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa từng lớp; là trọng trách xây dựng nhân cách, đạo đức, lối sống, tâm hồn, cốt cách con người Việt Nam. Cuốn được người xem, người đọc.
Tuy nguồn kinh phí còn eo hẹp, đời sống của đa số anh chị em văn nghệ sĩ còn khó khăn, nhưng với lòng say mê, nhiệt huyết sáng tạo, đã có nhiều tác phẩm đáng trân trọng. Qua thực tế hoạt động văn hóa, văn học, nghệ thuật, nhất là sau 15 năm thực hành Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII, 5 năm thực hành quyết nghị 23-NQ/TW của Bộ Chính trị khóa X về lĩnh vực công tác này, nền văn hóa, văn chương, nghệ thuật nước ta tiếp tục có bước phát triển, đạt được những kết quả quan trọng.
Mong sao các văn nghệ sĩ diễn tả thật rõ điều đó để xứng đáng là niềm hy vọng mới của quần chúng; đừng để cho sự tầm thường dễ dãi ám ảnh mình.
Đảng, Nhà nước và nhân dân chờ, hy vọng ở những người hoạt động văn học nghệ thuật, và biết rằng các đồng chí cũng rất day dứt và đầy khát vọng về điều này. Ngày 09-4-2013, Ban Bí thư ra Kết luận số 59-KL/TW về việc trợ thời thực hiện việc tương trợ cho một số nhân sĩ, trí thức, văn nghệ sĩ tiêu biểu có khó khăn trong cuộc sống. Chúng ta đều đã biết, thời đại chúng ta, cuộc sống quanh ta có rất nhiều để nói, để viết, nhưng quan yếu là nói như thế nào, viết như thế nào ? Nhiều người thường bảo văn nghệ phải chiếu sáng cuộc sống, chứ không chỉ là nơi cuộc sống hiện ảnh; văn nghệ bồi dưỡng, nâng cao con người chứ không phải chỉ là nơi giãi bầy tâm cảnh cá nhân, hạ thấp con người.
Nhiều cuộc triển lãm mỹ thuật, nhiếp ảnh, nhiều tiết mục sàn diễn, điện ảnh, công trình nghiên cứu lý luận, văn hóa, văn nghệ. Định hướng đúng đắn cho văn học nghệ thuật phát triển phù hợp với con đường đi lên của dân tộc; đề ra chính sách đầu tư, đảm bảo tự do sáng tác đi đôi với nêu cao trách nhiệm công dân, nghĩa vụ tầng lớp của văn nghệ sĩ, các nhà văn hóa; đồng thời chăm sóc đời sống vật chất và ý thức, tạo môi trường, điều kiện tiện lợi cho văn nghệ sĩ làm việc; chú ý bồi dưỡng, đào tạo lớp văn nghệ sĩ trẻ,.
Hoạt động lý luận phê bình nhìn chung còn bị động, thiếu tính đấu tranh, tính định hướng. Văn nghệ sĩ là những người có khiếu đặc biệt, lại có khả năng kết nạp tri thức, tiếp cận thực tiễn cuộc sống, trau dồi bản lĩnh chính trị và nghề nghiệp, là người sáng tạo ra tác phẩm. Thực tại những năm qua, lĩnh vực văn hóa, văn chương, nghệ thuật đang đứng trước những dịp và thách thức mới, trong đó có cuộc đấu tranh quyết liệt về tư tưởng, văn hóa.
Nghiên cứu lý luận, phê bình cần phải cương trực, trung thực, khách quan, tinh tế, góp phần định hướng, giới thiệu cho công chúng thu nhận những giá trị văn hóa trong và ngoài nước, loại trừ những cái phi văn hóa, phản văn hóa; chống xu hướng "lai căng", thương nghiệp hóa hoặc chạy theo sở thích thấp kém của một bộ phận công chúng, đảm bảo sự phát triển lành mạnh của đời sống văn học nghệ thuật, nâng cao trình độ nhận thức và thị hiếu thẩm mỹ của quần chúng.
Đảng, Nhà nước, các cấp, các ngành sẽ cùng Đảng đoàn và lãnh đạo liên hợp các Hội văn chương - nghệ thuật Việt Nam, các hội văn chương, nghệ thuật chuyên ngành tiếp chuyện lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý; tạo điều kiện để văn học nghệ thuật và anh chị em văn nghệ sĩ có thêm điều kiện hoạt động, sáng tạo, có nhiều tác phẩm xứng đáng với dân tộc, giang sơn, nhân dân, với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ giang san xã hội chủ nghĩa, vớ vì dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.
Đó cũng là ý kiến nhất quán, xuyên suốt của Đảng và Nhà nước ta đối với văn hóa, văn học, nghệ thuật. Văn chương, nghệ thuật tích cực phát hiện, động viên cái mới, cái tốt đẹp, tiến bộ; biểu dương, nêu gương những nguyên tố mới, điển hình tiền tiến trong cần lao, học tập, rèn luyện, phấn đấu; phê phán thói hư, tật xấu, những thụ động và tệ nạn tầng lớp.
Nhưng dẫu sao, đó vẫn chỉ là những nhân tố khách quan. Cấp ủy, chính quyền, các cơ quan liên quan ở Trung ương, các địa phương, lãnh đạo liên hợp hội và các hội chuyên ngành có lúc, có việc còn thiếu quán xuyến và sâu sát. Văn chương, nghệ thuật nước ta tiếp chuyện kế thừa, phát huy các giá trị vững bền của dân tộc được hun đúc, chắt lọc qua hàng nghìn năm lịch sử.
Đã tổ chức nhiều đợt sinh hoạt chính trị học tập, quán triệt và thực hành các quyết nghị của Đại hội Đảng; quyết nghị của Trung ương Đảng; tổng kết 15 năm thực hành quyết nghị Trung ương 5 khóa VIII về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, thắm thiết bản sắc dân tộc; góp ý kiến vào Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992; kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội, 70 năm Đề cương Văn hóa Việt Nam, 70 năm tác phẩm "Nhật ký trong tù" của Bác Hồ; 55 năm Bác Hồ gửi thư cho các họa sĩ và giới văn nghệ nước nhà; khích lệ văn nghệ sĩ tham dự các Giải thưởng sáng tác, truyền bá tác phẩm văn học, nghệ thuật, báo chí về chủ đề "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh".
Đã củng cố, xây dựng được hàng ngũ các cây bút trẻ trong lý luận, phê bình; tham dự chống chọi phản bác các khuynh hướng, hành vi sai trái, cực đoan, bảo vệ và phát triển đường lối văn hóa, văn chương, nghệ thuật của Đảng.
Các sản phẩm văn hóa, văn chương, nghệ thuật càng ngày càng phong phú, đa dạng, phần đông trong số đó có nội dung lành mạnh, hăng hái; hình thức mô tả có nhiều đổi mới. Chỉ có khát vọng và hoài bão lớn về sự sáng tạo thì mới đi xa và vững bền được.
Điều đáng lưu ý là, trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường và mở cửa hội nhập, đã và đang xuất hiện khuynh hướng "thương mại hóa" cùng những bộc lộ "bắt chước, lai căng". Phải làm sao sáng tạo ra những tác phẩm, công trình văn hóa, nghệ thuật cân xứng với tầm vóc của dân tộc và giang sơn. Văn học - nghệ thuật vốn có chức năng cao quý là khám phá, sáng tạo, phản chiếu trung thực, sinh động, quyến rũ hiện thực cuộc sống - hiện thực vĩ đại của dân tộc; phản ánh hiện thực có chiều sâu, từ trong bản tính của nó.
Hôm nay, được nghe mỏng của Đảng đoàn Liên hiệp các Hội văn chương - nghệ thuật Việt Nam do đồng chí Hữu Thỉnh, Bí thư Đảng đoàn, Chủ tịch Liên hiệp các Hội văn chương - nghệ thuật Việt Nam trình bày, và nghe ý kiến phát biểu đầy tâm huyết của các bác, các đồng chí, tôi càng hiểu thêm về tình hình văn học nghệ thuật nước ta và công tác của Đảng đoàn.
Người lưu ý : "văn hóa, nghệ thuật cũng như mọi hoạt động khác, không thể đứng ngoài, mà phải ở trong kinh tế và chính trị". Hiện thực phong phú, sôi động của tổ quốc đang mở ra chân trời rộng lớn cho sự sáng tạo, đồng thời cũng đặt ra những vấn đề lớn và mới mà những người hoạt động văn hóa, nghệ thuật duyệt những tác phẩm sáng tạo của mình phải giải nghĩa, trả lời và định hướng đi lên cho tầng lớp.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét